Nieuwe regels inzake belastingverhogingen bij een eerste fout

De Belgische wetgever heeft recent de regels rond belastingverhogingen in de inkomstenbelastingen aangepast. Deze wijziging is vooral relevant voor belastingplichtigen die te goeder trouw handelen, maar toch een fout maken in hun aangifte. 

Wat wordt bedoeld met een belastingverhoging?

Een belastingverhoging is een administratieve sanctie die de fiscus kan opleggen wanneer een belastingplichtige zijn verplichtingen niet correct naleeft. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn wanneer bepaalde inkomsten niet worden aangegeven of wanneer onjuiste gegevens worden verstrekt. De verhoging komt bovenop de bijkomende belasting die verschuldigd is na een rechtzetting.

De vroegere situatie

Onder de vroegere regeling beschikte de fiscus over een ruime beoordelingsmarge om belastingverhogingen op te leggen, zelfs bij een eerste inbreuk. Hoewel in de praktijk soms rekening werd gehouden met de goede trouw van de belastingplichtige, bestond er geen expliciete garantie dat een eerste fout zonder opzet vrijgesteld zou blijven van een sanctie. Dit leidde in bepaalde gevallen tot rechtsonzekerheid.

De nieuwe regeling: meer bescherming bij een eerste fout

De hervorming brengt hierin verandering. Voortaan geldt als uitgangspunt dat bij een eerste fout, begaan zonder frauduleuze intentie, geen belastingverhoging wordt opgelegd.

Concreet betekent dit dat wanneer een belastingplichtige voor de eerste keer een vergissing maakt en kan aantonen dat deze niet opzettelijk is, de fiscus zich in principe beperkt tot een correctie van de verschuldigde belasting, zonder bijkomende sanctie.

Het belang van “goede trouw”

De beoordeling of iemand te goeder trouw heeft gehandeld, blijft een essentieel element. Hiervan is doorgaans sprake wanneer:

• de fout het gevolg is van een vergissing, onduidelijkheid of de complexiteit van de regelgeving
• er geen intentie bestaat om belasting te ontduiken
• de belastingplichtige meewerkt met de administratie bij eventuele controles 

Uitzonderingen: wanneer volgt toch een sanctie?

De bescherming is niet onbeperkt. In de volgende gevallen kan nog steeds een belastingverhoging worden opgelegd:

• bij bewezen fraude of opzettelijke overtredingen
• bij herhaalde fouten of nalatigheden
• wanneer de belastingplichtige niet meewerkt aan een onderzoek 

In dergelijke situaties blijft de fiscus bevoegd om sancties toe te passen.

Omvang van de belastingverhoging

Indien een belastingverhoging wordt opgelegd, varieert deze - afhankelijk van de ernst van de overtreding - doorgaans tussen 10% en 200% van de verschuldigde belasting. De hervorming wijzigt deze percentages niet, maar beperkt wel de gevallen waarin ze bij een eerste inbreuk kunnen worden toegepast.

Doelstelling van de hervorming

Met deze aanpassing beoogt de wetgever onder meer:

• een grotere rechtszekerheid voor belastingplichtigen
• een duidelijker onderscheid tussen fraude en onopzettelijke fouten
• een evenwichtiger en proportioneel sanctiebeleid 

De maatregel erkent dat de fiscale regelgeving complex is en dat fouten niet altijd het gevolg zijn van kwade wil.

De nieuwe regels inzake belastingverhogingen vormen een belangrijke stap richting een meer rechtvaardig en transparant fiscaal systeem. Belastingplichtigen die te goeder trouw handelen en een eerste fout maken, worden voortaan beter beschermd tegen onmiddellijke sancties. Tegelijk blijft de overheid streng optreden tegen fraude en herhaalde inbreuken. Een correcte en zorgvuldige aangifte blijft dan ook essentieel.